Mağaza

Balıklı Göl
13 Ekim 2020
Konak Meydanı
13 Ekim 2020
Show all

Asansör İzmir

Kent kimliğinin yapı taşlarından olan ve bulunduğu semte adını veren Asansör, İzmir’in en önemli tarihi odaklarındandır.

Kule yapı, 1907 yılında dönemin işadamlarından Vilayet İdare Meclisi Üyesi ve Bayraklı mağazalarının sahibi olan, evini de Karataş Hastanesi’nin yapımı için bağışlayan Nesim Levi tarafından taş ocaklarının bulunduğu alana yaptırılmıştır.

155 basamaklı merdivenle bağlantılandırılmış Asansör, semtinin aşağı ve yukarı bölümlerini, Mithatpaşa Caddesi ile Şehit Nihat Bey Caddesi’ni dönemin evrensel teknolojisi ile birbirine bağlayarak, iki aks arasındaki ulaşımı kolaylaştırmak amacı ile gerçekleştirilmiş sokak asansörüdür.

Çevresel özellikler

Asansör yapısını, yer aldığı çevrenin (Karataş ve Asansör dokusu) fiziki ve sosyal yapılanması bağlamında ele almak uygun olacaktır. İzmir’de Havra Sokağı ve Namazgâh çevresinde odaklanan ilk Musevi yerleşim alanının, Halil Rıfat Paşa Caddesi’nin yapımı ve Mithatpaşa Caddesi’nin gelişmesi, alanın imara açılması ile 19. yüzyıl sonu, 20. yüzyıl başlarında Karataş-Asansör arasına kaydığı görülmektedir. Söz konusu cemaat, yatayda yayılmak yerine, farklı kotlarda da olsa, aynı semtte toplu yerleşmeyi tercih etmiştir. Bu düzende gelişmiş iskân alanında, aynı tarihlerde gerçekleştirilmiş Musevi dini yapıları da dikkat çeker (Beth-İsrael, Roş-Aar / Tepebaşı, Bet-Levi Sinagogları) 333. Sokağın bitiminde yer alan Karataş Hastanesi ise, çağdaş eklerle genişleyerek varlığını sürdürmektedir. Beth-İsrael Sinagogu karşısında ise, cemaatin eğitim yapılarından günümüzde var olmayan Bene-Berit İlkokulu bulunmaktaydı.

Yapının yakın çevresine bakıldığında, sekiz katlı betonarme setin arasında tekil kalmış tarihi konut örnekleri ve canlandırma görüntüsü ile geçmişin Asansör dokusunun yaşatılmaya çalışıldığı Mithatpaşa Caddesi’nden ilerleyerek tarihi kuleye yaklaşılmaktadır.

Sokağın girişinde batıda, köşe vurgusu ile dikkat çeken, bodrum ve iki katlı apartman ile doğuda, bodrum ve iki kat ile sonradan genişletilmiş bir çatı katı içeren köşe cumbalı konut dikkat çeker. Sokak boyunca yer alan tek ve iki katlı, bazıları bodrumlu evlerde, ferforje kapılar, ahşap cumbalar, demir pencere kanatları, geometrik ve bitkisel motifli bezemeler çarpıcı cephe öğeleri olarak algılanmaktadır. Özgün öğeler yanı sıra, değişmiş olanların varlığı da göze çarpmaktadır. 305 ve Dario Moreno Sokağı’nın doğu köşesindeki yıkık yapı tarihsel süreçte İzmir’i yansıtan gravür ve fotoğraflar ile perdelenmiştir.